အမေ့ခံအတိတ်
အမေ့ခံအတိတ်
အင်အားကြီးတို့လက်ချက်ကြောင့် ဖွတ်ဖွတ်ညက်ညက်ကြေခဲ့သော ၁၉ ၄၂ ခုနှစ်က လားရှိုးမြို့
event_note ခေတ်ကာလများပြပုံ

၂၉ ဧပြီ ၁၉၄၂

အင်အားကြီးတို့လက်ချက်ကြောင့် ဖွတ်ဖွတ်ညက်ညက်ကြေခဲ့သော ၁၉ ၄၂ ခုနှစ်က လားရှိုးမြို့

people Chiang Kai-shek

Read in English

၁၉ ၄၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်အင်ပါယာတပ်မတော်၏ အမှတ် ၅၆ တပ်မသည် ကူမင်တန်တပ်၏ “တရုတ်နိုင်ငံပြည်ပ စစ်ဆင်ရေးတပ် (မြန်မာ)” အင်အားစုကို အနိုင်ရပြီး လားရှိုးကို သိမ်းသည်။ ငါးနာရီကြာ တိုက်ပွဲ အပြင်းအထန်ဖြစ်ပွားပြီးနောက် လားရှိုးတစ်မြို့လုံး မီးလောင်ပြာကျခဲ့ရသည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင် ဂျပန်တို့ အနိုင်ရခြင်းကြောင့် မြန်မာလမ်းမကြီး (Burma Road)လည်း ပြတ်တောက်သွားတော့သည်။ ထိုလမ်းမကြီးကို ၁၉ ၃၉ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး လားရှိုးနှင့် ကူမင်ကို ဆက်သွယ်ထားသော ယာဉ်လမ်းမကြီးဖြစ်သည်။ မဟာမိတ်ဘက်မှ တရုတ်တပ်များ၏ အသက်သွေးကြောလမ်းမကြီး ဖြစ်ပေသည်။ ထိုမတိုင်ခင် လေးလခန့်က စတင်ပြီး ဂျပန်တို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ဝါရှင်တန်နှင့် လန်ဒန်အစိုးရက တရုတ်အစိုးရ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ချန်ကေရှိတ်ထံ အကူအညီတောင်းရာ ချန်ကေရှိတ်က သူ၏အင်အားအကောင်းဆုံး တရုတ်စစ်တပ်များကို ချက်ချင်းစေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ချန်ကေရှိတ်သည် သူ၏စစ်လက်နက်အင်အား တောင့်တင်းသည့် တပ်မ အနည်းငယ်ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော အမှတ် ၂၀၀ တပ်မကိုပင် မြန်မာပြည်သို့ တာဝန်ချပေးခဲ့သည်။ တောင်ငူတွင် မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့မှ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တရုတ်တပ်များနှင့် ဂျပန်တပ်များ အပြင်းအထန် တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ တစ်အိမ်တက်ဆင်း တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် လှပသော မီးရထားဘူတာရှိသည့် မြို့ကလေးမှာ ဖြူခါပြာခါကျကာ ကျန်ခဲ့တော့သည်။ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့မှ ၁၉ ရက်နေ့အတွင်း တရုတ်တပ်များနှင့် အမှတ် ၇ (ဗြိတိသျှ) သံချပ်ကာတင့်ကားတပ်သည် ရေနံချောင်းတိုက်ပွဲတွင် ချောင်ပိတ်မိနေသော ဗြိတိသျှနှင့် အိန္ဒိယစစ်သား ၇၀၀၀ကို ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။ ချန်ကေရှိတ်က မန္တလေးကို အခိုင်အမာ တပ်စွဲပြီး အိန္ဒိယမှ ယူနန်အထိ အနောက်မှအရှေ့သို့ ခုခံစစ်ကြောင်းဆွဲလိုခဲ့သည်။ သို့သော် အမှတ် ၃၃ ဂျပန်တပ်မကို အားဖြည့်ရန် အမှတ် ၁၈ နှင့် ၅၆ တပ်မများ ထပ်ရောက်လာကြရာ ဂျပန်တို့သည် မြောက်အရပ်သို့ ဦးတည်ကာ စစ်ကြောင်းသုံးခုမှ ချီတက်လာနေကြသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ရန်ကုန်အပေါ်ဘက် မန္တလေးလမ်းမကြီးနှင့် ရထားလမ်းလမ်းကြောင်းမှ တစ်ဘက်၊ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမှ လားရှိုးသို့ လမ်းကြောင်းမှ တစ်ဘက် ရန်သူကို ပတ်ပတ်လည် ဝိုင်းကာ အပိုင်အနိုင်တိုက်ရန် ချီတက်လာနေကြသည်။ ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်ရှိ မဟာမိတ်တပ်များ၏ စစ်သေနာပတိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆာဟာရိုးအလက်ဇန္ဒရား (Sir Harold Alexandar)က အိန္ဒိယသို့ ဆုတ်ခွာရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ ဖရိုဖရဲနှင့် အားလုံး တပ်ခေါက်ကြရတော့သည်။ မြန်မာပြည်မှ အိန္ဒိယသို့ သာမာန်ပြည်သူ ပြည်သား ၆ သိန်း ခြေလျင်ဆုတ်ခွာလာခဲ့သည်။ ထိုအနက်မှ ၈ သောင်းခန့် သေဆုံးသည်။ (ထိုအထဲတွင် ဆာပေါ်ထွန်းခေါင်းဆောင်သော မြန်မာအစိုးရလည်း ပါဝင်သည်။ ဤသည်မှာ ဇာတ်လမ်းနောက်တစ်ပုဒ် ဖြစ်ပေသည်။) လားရှိုးကို သိမ်းပြီးနောက် ဂျပန်တို့ မြောက်အရပ်နှင့် အရှေ့မြောက်အရပ်သို့ ရှေ့ဆက်တိုးလာသည်။ မိုးကုတ်၊ မြစ်ကြီးနား အထိ ရောက်လာပြီး ယနေ့ခေတ် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ယူနန်ပြည်နယ်၊ Baoshan အနီး သံလွင်မြစ်ထိပင် နောက်ဆုံး ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ နှစ်လကျော်အတွင်း ကီလိုမီတာ ၁၄၀၀ အထိ ရှေ့တိုးလာနိုင်ခဲ့ရာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ကုန်းကြောင်းမှ အဝေးဆုံး စစ်ချီနိုင်မှုကြီး ဖြစ်ပေသည်။ (ပိုလန်မှ မော်စကိုသို့ ဂျပန်တို့ စစ်ချီခြင်းမှာ ၁၂၀၀ ကီလိုမီတာ အကွအဝေးသာ ရှိခဲ့သည်။) ၁၉ ၄၅ ဇန်နဝါရီလ မတိုင်ခင်အထိ တရုတ်တို့ ဂျပန်တပ်များကို မောင်းမထုတ်နိုင်ခဲ့ချေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်စစ်တပ်များ ပါဝင်ပတ်သက်ကို သိရှိသူ နည်းပါးလှသည်။ (အထူးသဖြင့် မြန်မာပြည်တွင်းတွင် သိသူသိပ်မရှိကြ။) သို့သော် တရုတ်တပ်များ စစ်ကူရောက်လာခြင်းမှာ အလွန်အရေးကြီးသော အချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ တရုတ်တို့သည် ဂျပန်တို့ယူနန်တစ်ပြည်နယ်လုံးကို သိမ်းပိုက်မသွားနိုင်ရန် ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ ယူနန်ကျပါက ချုံကင်း (Chungking) ရှိ ကူမင်တန်အစိုးရလည်း ဗုန်းဗုန်းလဲပြိုသွားမည် ဖြစ်သည်။ ထိုအစား တရုတ်ပြည်တွင် ဖြစ်နေသော တိုက်ပွဲများကြောင့် အမှတ် ၄၀ ဂျပန်တပ်မသည် သုံးနှစ်ကြာ ခြေချုပ်မိနေခဲ့ပြီး အခြားနေရာများတွင် စစ်တိုက်ရန် မတတ်နိုင်ခဲ့။ (ဥပမာ ပစိဖိတ်တွင် အမေရိကန်တို့နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ရန် မတတ်နိုင်ခဲ့။) ချန်ကေရှိတ်၏ အင်အားအကောင်းဆုံး တပ်မများ မြန်မာပြည်တွင်း တိုက်ပွဲဝင်ရခြင်းကြောင့် အများအပြား သေကျေပျက်စီးခဲ့သည်။ ၁၉ ၄၂-၁၉ ၄၅ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ့စစ်ရှေ့တန်းတွင် အဆုံးအရှုံးများသာ မရှိခဲ့ပါက ၁၉ ၄၉ ခုနှစ်တွင် မော်စီတုန်း၏ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ကို ရှုံးနိမ့်ချင်မှ ရှုံးနိမ့်လိမ့်မည်ဟု ဆိုကြပေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာပြည် စစ်ဆင်ရေးသည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းကြောင်း ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ဤအကြောင်းကို မြန်မာပြည်တွင် မသိရှိကြသလို သမိုင်းအဖြစ် သင်ကြားမှု မရှိသလောက်ပင်။ သင်ကြားသည်များကလည်း ကျဉ်းမြောင်းသော အမျိုးသားရေး အမြင်များထက် မပိုချေ။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး (၁၉ ၄၂ - ၁၉ ၄၅) မှ နောက်ထပ် အကြောင်းအရာများ ဆက်လက်လေ့လာရန်

ခေါင်းစဉ်များ အားလုံးကြည့်ရန်