အမေ့ခံအတိတ်
အမေ့ခံအတိတ်
မြန်မာလူမျိုးတို့၏ မျိုးဗီဇသမိုင်းကြောင်း

မြန်မာလူမျိုးတို့၏ မျိုးဗီဇသမိုင်းကြောင်း

Read in English

လွန်ခဲ့သော လေး-ငါးနှစ်အတွင်း မျိုးဗီဇသိပ္ဗံပညာရပ်နယ်ပယ်တွင် အချိုးအကွေ့များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မကြာသေးမီအချိန်ကအထိ လုပ်ဆောင်ရန် မဖြစ်နိုင်သေးသော နည်းလမ်းသုံးကာ လူသားမျိုးနွယ်၏ ရှေးအတိတ် သမိုင်းကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အချက်အလက် အသစ်များကို  ယခုအခါ သိပ္ဗံပညာရှင်များက ဖော်ထုတ်နိုင်လာပြီ ဖြစ်သည်။ နောင်ငါးနှစ်၊ ဆယ်နှစ်ဆိုလျှင် ဤတိုင်းပြည်၏ မျိုးဗီဇသမိုင်းကြောင်းကို ယနေ့ထက်ပင် ပိုသိရှိလာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ယနေ့အချိန်ထိ သိရှိထားသည်များ လက်လှမ်းမီသလောက် အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။

(မြန်မာ-Burmese ဟု ဆိုရာတွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသမှ မြန်မာစကားပြောသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး အများစုကို ဆိုလိုပါသည်။)

ခန္ဒာဗေဒအားဖြင့် (ယနေ့ခေတ်လူသားများနှင့် ရုပ်ခန္ဓာပိုင်းဆိုင်ရာ အားလုံးနီးပါးဆင်တူသည့်) ခေတ်သစ်လူသားများသည် လွန်ခဲ့သော ဘီပီ (BP – Before Present) နှစ် ၂ သိန်းခန့်က အာဖရိကတိုက်တွင် ဆင့်ကဲ့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

ဘီပီ နှစ် ၁၂၀၀၀၀ တွင် တစ်သုတ်၊ ဘီပီ နှစ် ၆၀၀၀၀ တွင် တစ်သုတ် ထိုရှေးဦး ခေတ်သစ်လူသားများ အာဖရိကတိုက်ကို စွန့်ခွာခဲ့ကြဟန်ရှိသည်။ ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်နှင့် အမေရိကတိုက်ရှိ လူသားများ အားလုံးသည် ဒုတိယအသုတ်မှ ဆင်းသက်လာကြသည်။

ဘီပီ နှစ် ၆၀၀၀၀ ကာလ ခေတ်သစ်လူသားများသည် အရှေ့အရပ်သို့ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ တဖြည်းဖြည်းနှင့် သြစတြေးလျတိုက်ထိ ရောက်ရှိလာကြသည်။ မြောက်ပိုင်းသို့ ဆက်လက် ရွှေ့ပြောင်းသွားသော လူသားများကမူ ယနေ့ခေတ် အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိသွားကြသည်။

ထိုအချိန်က ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်တွင် ခေတ်သစ်လူသားများ သာမက အခြားလူသားမျိုးစိတ်များလည်း ရှိနေခဲ့သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် နီယန်ဒသယ်လ်များ (Neanderthals)၊ အာရှတိုက်တွင် ဒန်နီဆိုဗန်များ (Denisovans)၊ အင်ဒိုနီးရှားတွင် ဟိုမိုအီရက်တက်စ်များ (Homo Erectus) နှင့် လူပုမျိုးများ (Hobbits) နေထိုင်ကြလျက်ရှိသည်။

ထိုကာလက ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်သည် ယနေ့ခေတ်ထက် များစွာ နိမ့်သည်။ ယနေ့ခေတ် အရှေ့တောင်အာရှ၏ ဒေသ အတော်များများသည် ကုန်းမြေဆက်စပ်နေသော ဒေသကြီးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုဒေသကို ဆန်းဒါးလန်း (Sundaland) ဟု ခေါ်သည်။ ဘီပီ နှစ် ၂၀၀၀၀ ခန့်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး ဒေသတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါလိမ့်မည်။

ဘီပီ နှစ် ၆၀ ၀၀၀ မှ ဘီပီ နှစ် ၁၀ ၀၀၀ အကြား ကာလများက မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း အမဲလိုက် အစာရှာသူ အုပ်စုငယ်များ နေထိုင်ကြသည်။ ဆန်းဒါးလန်းဒေသတွင် နေထိုင်သော အခြားအုပ်စုငယ်များနှင့် ဆင်တူကောင်း ဆင်တူနိုင်ပေသည်။ ထိုအုပ်စုများ မည်သည့် ပုံပန်းသွင်ပြင်သဏ္ဌာန် ရှိခဲ့ကြသည်ကိုတော့ မသိရှိပါ။ တစ်ခု သတိပြုသင့်သည်မှာ လွန်ခဲ့သော ဘီပီ နှစ် ၅၀ ၀၀၀ မှ ၁၀ ၀၀၀ ခန့်က ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် နေထိုင်သော လူသားများသည် ယနေ့ခေတ်လူသားများနှင့် ရုပ်သွင်အလုံးစုံ တူချင်မှ တူပေလိမ့်မည်။  

ထိုလူသားများသည် ဆန်းဒါးလန်းမှ မြောက်ဘက် ယနေ့ တရုတ်ပြည်တည်ရှိရာသို့၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဆိုက်ဘေးရီးယား ဒေသသို့၊ အရှေ့ဘက် ဆက်လက်သွားကာ အမေရိကားသို့၊ အနောက်ဘက်  ဥရောပတိုက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။

လွန်ခဲ့သော နှစ် ၃၀၀၀၀ ခန့်တွင် EDAR အမည်ရှိ မျိုးရိုးဗီဇသည် ဆင့်ပွားပြောင်းလဲသွားပြီး ယနေ့ အရှေ့အာရှ လူမျိုးများ၏ ပင်ကိုလက္ခဏာဟု သတ်မှတ်ထားသော ရုပ်သွင်ကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှ လူမျိုးများနှင့် ဆင်တူသော ပထမဦးဆုံး လူသားများသည် လက်ရှိ ဆိုက်ဘေးရီးယား တည်ရှိရာဒေသတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုဝိသေသလက္ခဏာများသည် တောင်ဘက်ရှိ တရုတ်ပြည်သို့ လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဘက် ပထမဦးဆုံး အမေရိကန်လူမျိုးများဆီသို့လည်းကောင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။

ဘီပီ နှစ် ၁၀ ၀၀၀ ခန့်တွင် ရေခဲခေတ် ကုန်ဆုံးသွားသောအခါ ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်တို့တွင် ရာသီဥတု အနေအထားများသည် အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ထိုအခါ မြန်မာပြည်နှင့် အန်ဒမန်ကျွန်းများ အကြား ကုန်းမြေချင်း ဆက်စပ်နေသော ဒေသကို ရေလွှမ်းမိုးသွားခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်တွင် နေထိုင်ခဲ့ဖူးပြီး ထိုဆက်စပ်ကုန်းမြေ ရေလွှမ်းမိုးသွားသည့်အတွက် ကျွန်းပေါ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် အမဲလိုက်အစာရှာသူများမှ ယနေ့ခေတ် အန်ဒမန်ကျွန်းသားများ ဆင်းသက်လာကြသည်။

ဘီပီ နှစ် ၇၀၀၀ ခန့်က ယနေ့ခေတ် တရုတ်ပြည်ရှိရာ ဒေသတွင် ထူးခြားသော လူမျိုးစု နှစ်စုရှိခဲ့သည်။ ယခုတော့ မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့အုပ်စုများကို လူမသိသူမသိ လူမျိုးစုများ “Ghost Populations” ဟု သုံးနှုန်းကြသည်။ တစ်စုမှာ မြစ်ဝါမြစ် တစ်လျှောက် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပြောင်းဆန် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ နောက်လူစု တစ်စုမှာမူ ယန်ဇီမြစ် တစ်လျှောက် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုလူစုနှစ်ခု၏ မျိုးဗီဇမှာ လုံး၀ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

မြစ်ဝါဒေသလူမျိုးစု ပြောဆိုသော ဘာသာစကားသည် မြန်မာဘာသာ၊ တိဘက်ဘာသာ၊ တရုတ်ဘာသာတို့၏ မူလအရင်းခံ ဘာသာစကား တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။

ယန်ဇီဒေသလူမျိုးစုကမူ မုန္ဒဘာသာ (အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ Munda လူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကား)၊ မွန်ဘာသာ၊ ခမာဘာသာနှင် ဗီယက်နမ်ဘာသာတို့၏ မူလအရင်းခံ ဘာသာစကား တစ်မျိုးကို အသုံးပြုခဲ့ကြဟန် ရှိသည်။

ဟန်တရုတ်လူမျိုးတို့သည် ဘီပီ နှစ် ၅၀၀၀ ခန့်က ထိုလူမသိသူမသိလူမျိုးစု နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ရာမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရသည်။

ယနေ့ခေတ် တိဘက်လူမျိုးတို့မှာ မြစ်ဝါဒေသလူစုထဲမှ အနောက်ဘက်သို့ ခရီးဆန့်သူများနှင့် တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် နှစ် ၁၀၀၀၀ ကျော်မက နေထိုင်နေခဲ့ပြီးသား ဖြစ်သော အမဲလိုက် အစာရှာသူ အုပ်စုများတို့မှ ရောနှောဆင်းသက်လာဖွယ်ရာ ရှိသည်။ ထိုအမဲလိုက် အစာရှာသူ အုပ်စုများသည် ဒန်နီဆိုဗန်များ (Denisovans) သွေးရောများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒန်နီဆိုဗန်များသည် နီယန်ဒါသယ်လ်များ (Neanderthals) ၏ ဝမ်းကွဲများ ဖြစ်သည်။ (ခေတ်သစ်လူသားများ မဟုတ်ပါ။) ဒန်နီဆိုဗန် သွေးနှောခြင်းကြောင့် အမဲလိုက် အစာရှာသူ အုပ်စုသစ်များတွင် ထူးခြားသည့် မျိုးဗီဇတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ယနေ့ခေတ် တိဘက်လူမျိုးများ မြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်နိုင်ရန် ပံ့ပိုးပေးသည့် မျိုးဗီဇ ဖြစ်သည်။

စပါးစိုက်စားကြသော မြစ်ဝါဒေသ လူမသိသူမသိလူမျိုးစုများသည် ဘီပီ နှစ် ၄၀၀၀ ခန့်တွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသောအခါ အရှေ့တောင်အာရှတွင် နေထိုင်နေသော အမဲလိုက် အစာရှာသူ အုပ်စုများနှင့် ရောနှောသွားသည်။ အရှေ့တောင်အာရှသား အများစုသည် ထိုသို့ပေါင်းစပ်မှုမှ ဆင်းသက်လာကြသည်။

မြန်မာလူမျိုးများကမူ ထိုသို့ မဟုတ်ဘဲ အနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။ ဤအချက်သည် မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများကြောင့် ပို၍ပင် မြင်သာလာခဲ့သည်။ ဘီပီ နှစ် ၄၀၀၀ ခန့်က လယ်သမားများသည် ယနေ့ခေတ် တရုတ်ပြည် အနောက်တောင်ဒေသသို့ ပထမဦးဆုံး ရွှေ့ပြောင်းရောက်ရှိလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြစ်ဝါဒေသလူမျိုးစုမှ ခွဲထွက်လာသူများ ဖြစ်နိုင်သည်။ သူတို့သည် ထိုဒေသတွင် နှစ်ထောင်သောင်းချီ နေထိုင်နေခဲ့ပြီးသား ဖြစ်သော အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသခံ အမဲလိုက် အစာရှာသူများနှင့် ရောနှောသွားကြပြန်သည်။

(ထို့ကြောင့် အရှေ့တောင်အာရှသား အများစုသည် ဘီပီ နှစ် ၄၀၀၀ ခန့်က ယန်ဇီဒေသ လူမသိသူမသိလူမျိုးစုများနှင့် အရှေ့တောင် အာရှ ဒေသခံ အမဲလိုက် အစာရှာသူ အုပ်စုများ ရောနှောရာမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာအများစုမှာမူ မြစ်ဝါဒေသ လူမသိသူမသိလူမျိုးစုများနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသခံ အမဲလိုက် အစာရှာသူ အုပ်စုများ ရောနှောရာမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။)

ဘီပီ နှစ် ၂၀၀၀ ခန့် ရောက်သောအခါ တတိယအုပ်စု တစ်ခု ရောက်ရှိလာပြန်သည်။ ယောက်ျားသား အများစု ပါဝင်သည့် တိဘက်တို-ဘားမန်း (Tibeto-Burman) ဘာသာစကားပြော ကြေးခေတ်လူသားများ ဖြစ်သည်။ တိဘက်တို-ဘားမန်း ဘာသာစကား အုပ်စုတွင် မြန်မာဘာသာနှင့် တိဘက်ဘာသာတို့ ပါဝင်သည်။ မျိုးဗီဇအားဖြင့် တိဘက်လူမျိုး၊ မြစ်ဝါဒေသလူမျိုးစုများနှင့် နီးစပ်သည်ဟု မှန်းဆရသည်။ ထိုရွှေ့ပြောင်းလာသော ကြေးခေတ်လူသား အုပ်စုသည်လည်း ဤဒေသတွင် ရှိနေနှင့်သော အုပ်စုများနှင့် ရောယှက်မိပြန်သည်။ တိဘက်တို-ဘားမန်း ဘာသာစကား တစ်ခု ဖြစ်သည့် ပျူဘာသာသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် တွင်ကျယ်လာသည်။

ဘီပီ နှစ် ၂၀၀၀ ခန့်တွင် (၁) အရှေ့တောင်အာရှ အမဲလိုက် အစာရှာသူများ၊ (၂) မြစ်ဝါဒေသလူမျိုးစု လယ်သမားများနှင့် (၃) နောက်ထပ် ရောက်ရှိလာသော တိဘက်တို-ဘားမန်း ဘာသာစကားပြော ကြေးခေတ်လူသားများ အုပ်စု ၃ ခု ရောစပ်သွားလေတော့သည်။

ဘီပီ နှစ် ၁၀၀၀ ခန့်တွင် ထပ်ပေါင်းစရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ထပ်မံ ပေါ်ပေါက်လာပြန်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာသည် တိဘက်တို-ဘားမန်း ဘာသာစကား အိ-မြန်မာဘာသာ (Yi-Burmese) အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သည်။ တိဘက်ဘာသာနှင့် ဆက်နွယ်နေသော်လည်း ယနေ့ခေတ် ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်ပိုင်းနှင့် စီချွမ်ပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် အသုံးပြုသော အိဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်။ လီဆူးဘာသာသည်လည်း အိဘာသာစကား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပျူဘာသာနှင့် မည်သို့  ဆက်စပ်သည်ကိုမူ အတိအကျ မသိရပါ။

အိ-မြန်မာဘာသာသည် ဘီပီ နှစ် ၁၂၀၀၀ ခန့်က နန်ကျောင် (Nanzhao) တို့ ကျူးကျော်စဉ်က ပါလာဟန် ရှိသည်။ ထိုစဉ်က ယိလူမျိုး (နန်ကျောင်မင်းဆက်) တို့သည် ယနေ့ခေတ် တရုတ်ပြည်၏ အနောက်တောင်ပိုင်း ဒေသ အတော်များများကို အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ် တရုတ်ပြည်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း ဒေသများကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် တန်ဂူလူမျိုးများ (Tanguts) ကလည်း မြန်မာဘာသာနှင့် နီးစပ်သော ဘာသာစကား တစ်မျိုးကို အသုံးပြုကြသည်။

ထိုတစ်ချိန်တည်းမှာပင် သြစထရိုအာရှတစ် (Austroasiatic) လူမျိုးများနှင့် ရောစပ်မှုများလည်း ထိုဒေသတွင် ရှိနေသေးသည်။ ၎င်းတို့မှာ ယန်ဇီမြစ်လူမျိုးစုနှင့် အရှေ့တောင် အာရှ အမဲလိုက် အစာရှာသူ အုပ်စုများ ရောနှောမိရာမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်။ ယနေ့အထိ မြန်မာပြည်၏ အရှေ့အရပ်တွင်ရော (ကမ္ဘောဒီယားနှင့် ဗီယက်နမ် လူမျိုးများ) အနောက်အရပ်တွင်ပါ (အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ မုန္ဒလူမျိုး) သြစထရိုအာရှတစ် လူမျိုးများ နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။ မွန်လူမျိုးနှင့် ပလောင်လူမျိုးတို့ကလည်း သြစထရိုအာရှတစ် ဘာသာစကားများကိုပင် အသုံးပြုကြသည်။

ဤအချက်သည် ဒေသအချို့တွင် ကြေးခေတ် တိဘက်တို-ဘားမန်း ဘာသာစကားများ မရောက်ခင်က သြစထရိုအာရှတစ် ဘာသာစကားများ ပိုမိုတွင်ကျယ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

လွန်ခဲ့သော နှစ် ၁၅၀၀ မှ ၅၀၀ အတွင်းတွင် ဘင်္ဂလားနယ်မှ ကုန်းကြောင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှ ပင်လယ်ခရီးကြောင်းဖြင့်လည်းကောင်း အရှေ့ဘက်သို့ ခရီးဆန့်လာသော လူမျိုးများနှင့်လည်း ရောနှောမှုများ ထပ်မံရှိလာပြန်သည်။ ယနေ့ခေတ် ဘင်္ဂလီ (Bengali) လူမျိုးများသည်ပင် ကြေးခေတ် တိဘက်တို-ဘားမန်းများနှင့် ရောနှောထားမှုများ ရှိသည်။

ပြန်ချုပ်ရသော မြန်မာတို့သည် အဓိကအားဖြင့် မြစ်ဝါဒေသ လူမသိသူမသိလူမျိုးစု၊ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသခံ အမဲလိုက် အစာရှာသူ အုပ်စုနှင့် နောင်တွင် တိဘက်တို-ဘားမန်း ဘာသာစကားပြော ကြေးခေတ်လူသားများ အုပ်စု သုံးခု၊ ထိုမျှသာမက နောက်ပိုင်းတွင် သြစထရိုအာရှတစ် ဘာသာစကား (အထူးသဖြင့် မွန်ဘာသာ) ပြော လူမျိုးစုများနှင့် အိန္ဒိယမှ လူမျိုးစုများတို့ အုပ်စုများ ရောနှောရာမှာ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။

ယနေ့ခေတ် မြန်မာပြည်၏ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် ဖော်ပြပါလူမျိုးစုများ အမျိုးမျိုး ပေါင်းစပ်ရောယှက်ထားခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ထို့အတူ မြန်မာပြည်မှ လူတစ်ဦးချင်းကို ကြည့်ပါက အခြားမျိုးဗီဇ ရောနှောမှုများစွာ ရှိနိုင်ပါသေးသည်။ သို့ရာတွင် မြန်မာလူမျိုး အများစု၏ မျိုးဗီဇရာဇဝင်အကြောင်း သိရှိရသည်မှ ဤမျှ ဖြစ်ပါသည်။

နောင်လာမည့် နှစ်အနည်းငယ်တွင် မိမိတို့၏ အတိတ်သမိုင်းကြောင်းကို အသေးစိတ် ပိုမိုသိရှိနိုင်လာပြီး အံ့အားသင့်စရာ အချက်အလက်များလည်း တွေ့ရှိလာရနိုင်ပါသေးသည်။

သမိုင်းမတွင်မီ မှ နောက်ထပ် အကြောင်းအရာများ ဆက်လက်လေ့လာရန်

ခေါင်းစဉ်များ အားလုံးကြည့်ရန်