အမေ့ခံအတိတ်
အမေ့ခံအတိတ်
ဘင်္ဂလားပြည် သမိုင်းကြောင်း

ဘင်္ဂလားပြည် သမိုင်းကြောင်း

room India

Read in English

လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃၀၀၀ ခန့်က ရှေးအကျဆုံး အာရီယန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသော လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု ရှိခဲ့သည်။ ယင်းတို့သည် ဝေဒနတ်ဘုရားများကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂင်္ဂါမြစ်တစ်လျှောက် ယနေ့ ဥတ္တပရာဒက်ရှ်ပြည်နယ် ထိုမှတစ်ဆင့် ဘီဟာနယ်များ တည်ရှိရာ အရှေ့ဘက်ဒေသသို့တိုင် ပျံ့နှံ့လာခဲ့ကြသည်။ အမျိုးဇာတ် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်နေထိုင်သော လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ နတ်ဆရာက ထိပ်ပိုင်းမှ အုပ်ချုပ်ပြီး အမျိုးဇာတ်၊ သွေးမနှောသည့် ထုံးထမ်းဓလေ့ကို ယုံကြည်ကြသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်မှ အာရီယန် အသိုင်းအဝိုင်းသည် မျိုးနွယ်သန့်စင်ကြပြီး အရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရသော လူသစ်များကမူ ကပြားများဖြစ်ကြသဖြင့် အနှိမ်ခံရသည်။

ထိုသို့ ရောနှောနေထိုင်ကြသူများတွင် အချို့မှာ အသားအရည် သိသိသာသာ ဖြူသူများလည်း ရှိပြီး အသားအရောင် အမျိုးမျိုး ဖြစ်သည်။ ထိုသို့အမြင်များ ရှိနေလျှက်ပင် ဂင်္ဂါမြစ်ကြေအရပ် အရှေ့ဘက်သို့ ပြောင်းလာသူများထဲမှ မျိုးရိုးသန့်စင်သူ၊ သွေးနှောသူတို့သည် ယခင်က နေထိုင်သူများနှင့် ရောနှောနေထိုင်လာရုံမက အချို့ဒေသများတွင် အစားထိုးဝင်ရောက်လာလေသည်။ ဘီစီ ပထမထောင်စုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အာရီယာန်ဘာသာစကား ပြောဆိုကြသည့် ခေတ်မီတိုးတက်သော လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် လူပေါင်းစုံ နေထိုင်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ယခင်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ကျွဲနွားမွေးမြူထိန်းကျောင်းသူများနှင့် ဂျုံ ပြောင်းစိုက်သော လယ်သမားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဖခင်အရိုက်အရာ ဆက်ခံသော ခေါင်းဆောင်များ၊ ဝေဒဘုန်းတော်ကြီးများက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင်မူ အရှေ့အရပ်၌ ဆန်စိုက်သော လယ်သမား အသိုင်းအဝိုင်း အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး မင်းအုပ်ချုပ်သော တိုင်းပြည်များ၊ နိုင်ငံများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုအထဲတွင် သိဒ္ဓတ္တဂေါတမအား မွေးဖွားခဲ့သော ကပ္ပိလဝတ်ပြည်ပါဝင်သည်။ ထိုပြည်တွင်ပင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားအဖြစ်နှင့် သဗ္ဗညုတဉာဏ်လမ်းစဉ်တော်ကို လမ်းညွှန်သင်ကြားပြသပေးတော်မူခဲ့သည်။

ထိုနောက်ပိုင်း ရာစုနှစ်များ ကြာလာသောအခါ အိန္ဒိယကမ္ဘာ၏ အစွန်ဆုံးရှိ ဘင်္ဂလားပြည်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဗဟိုချက်မနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယူနန်၊ တိဘက်မှ တစ်ဆင့် ဂျာဗားအထိ အာရှတိုက် နေရာအတော်များများကို ဗုဒ္ဓဘာသာ ပျံ့နှံ့နေသည့်ကာလ ဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂလားပြည်သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာရောက်ရှိမှုမှာ အတော်စောလှသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဗုဒ္ဓကိုယ်တော် သီတင်းသုံးနေထိုင်ခဲ့ရာ၊ တရားများ ဟောပြောခဲ့ရာ မဂဓတိုင်းသည် ဘင်္ဂလားပြည်နယ်၏ အနောက်ဘက်တွင်ရှိ၏။ အေဒီ ၇ ရာစုနှစ်အတွင်း အိန္ဒိယတစ်ဝိုက် လှည့်လည်ရောက်ရှိနေခဲ့သော တရုတ်လူမျိုး ဘုရားဖူးခရီးသည်ကြီး ကျွမ်ကျိုးက အာသောကဘုရင်ကြီးသည် ဘင်္ဂလားသို့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ကြွချီတော်မူခဲ့ဖူးသည့် အထိမ်းအမှတ် အဖြစ် ထိုနေရာတွင် စေတီပုထိုးများ တည်ထားစေခဲ့ကြောင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရဟန်းသံဃာပေါင်း ထောင်နှင့်ချီပြီး သီတင်းသုံးနိုင်မည့် သိမ်ကျောင်းများ ဆောက်လုပ်စေခဲ့ကြောင်း မှတ်တင်းတင်ရေးသားခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်း ဟိန္ဒူဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာစသော ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာအသစ်များ ပေါ်ထွန်းလာပြီး အနောက်ဘက်ဒေသသို့ ပျံ့နှံ့လာချိန်တွင်ပင် ဘင်္ဂလားပြည်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ အခိုင်အမာ တည်ရှိရာ ဒေသ ဖြစ်သခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားကို ၈ ရာစုမှ ၁၂ ရာစုအထိ စိုးစံခဲ့ကြသော ပါလဘုရင်များသည် ဘာသာရေး အလွန်ကိုင်းရှိုင်းကြသည်။ အိန္ဒိယ၏ အခြားဒေသများတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ မှေးမှိန်စပြုလာသော ကာလတွင်ပင် ဘင်္ဂလားပြည်သည် နောက်ထပ် နှစ်တစ်ရာကျော်ကြာမျှ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းခွဲဟု ဆိုကြသော တန္တရဗုဒ္ဓဘာသာ မွေးဖွားရာ နေရာလည်းဖြစ်သည်။ ထိုဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းခွဲသည် ခက်ခဲနက်နဲသော ကျင့်စဉ်များကို အဓိက ထားသည်။ ဂိုဏ်းကွဲများစွာသည် ဘင်္ဂလားမှ အရှေ့ဖျားတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်မှ တစ်ဆင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ အဓွန့်ရှည်ကြာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သော တရုတ် ယူနန်ပြည်နယ်အထိ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။

အိန္ဒိယပြည်ဘက်ခြမ်းမှ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်နှစ်ခုမှာ အရှေ့ဘက်အရပ်တွင် နာမည်ကျော်လှသည်။ နလန္ဒတက္ကသိုလ်နှင့် ဝိကရမ်သီလတက္ကသိုလ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နာလန္ဒတက္ကသိုလ်သည် အလွန်ရှေးကျသော တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၅ ရာစုနှစ်က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါလမင်းများကလည်း အမြဲတစေ ပံ့ပိုးခဲ့ကြသည်။ နလန္ဒတက္ကသိုလ် ခေတ်ကောင်းချိန်တွင် တရုတ်၊ ပါရှားနှင့် မြေထဲပင်လယ် အရှေ့ဘက်စသော ဝေးလံခေါင်ဖျားဒေသများမှ ပညာရှင်များ၊ ကျောင်းသားများပင် လာရောက် ပညာဆည်းပူးကြသော တက္ကသိုလ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ ပထမဆုံး ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစား တက္ကသိုလ်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ကျောင်းသားပေါင်း တစ်သောင်းကျော်၊ ဆရာပေါင်း နှစ်ထောင်ခန့်တို့သည် ဧကသုံးဆယ်ကျယ်သော တက္ကသိုလ်ဝန်းထဲရှိ အဆောင်များတွင် နေထိုင်ကြ၊ သင်တန်းခန်းမများတွင် ပညာဆည်းပူးကြ၊ တရားဆောင်များတွင် တရားထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်ရာများနှင့် အသေအချာ ပြုပြင်မွမ်းမံထားသော ပန်းခြံများ၊ တူးဖော်ထားသော ကန်တော်များဖြင့် ပနံရလှသည်။

“ပြဿဒ်မျှော်စင်များသည် နံနက်ခင်းနှင်းငွေ့တွင် ပျောက်ကွယ်နေကြပြီး အပေါ်ထပ်ဆောင်များက မိုးထိထိုးတက်နေကြ၏”ဟု ကွမ်ကျိုးက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ နလန္ဒတက္ကသိုလ်၏ ဗိသုကာလက်ရာမှာ လက်ဖျားခါလောက်အောင် လှပခန့်ညားကြောင်း ချီးကျူးသည်။ တက္ကသိုလ်၏ စာကြည့်တိုက်မှာ ကိုးထပ်မြင့်ပြီး တန္တရကျမ်းစာအုပ်များ အပြည့် ရှိသည်။ ကျမ်းများကို ဂရုတစိုက် လက်ရေးနှင့် ကူးရေးသော အခန်းတစ်ခုလည်း ရှိသ်။ တက္ကသိုလ်၏ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတွင် သက္ကတသဒ္ဒါမှအစ သင်္ချာအထိ ပညာရပ်အားလုံးလိုလို ပါဝင်သည်။ ယနေ့ခေတ် တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုသည်မှာ နာလန္ဒတွင် သင်ကြားခဲ့သည့် သင်ရိုးများ၊ ယဉ်ကျေးမှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။

ဤတန္တရဗုဒ္ဓဘာသာ အထွတ်အထိပ်ကာလများအတွင်း ဘင်္ဂလားနှင့် တိဘက်၊ အိမ်နီးချင်း နီပေါတို့အကြား ဆက်စပ်မှု အတော်များခဲ့သည်။ စူမတြား၊ ဂျာဗားသာမက မလေးကျွန်းဆွယ်ကိုပါ အုပ်ချုပ်သည့် သီရိဝိဇယမင်းတိုင်းပြည်အထိ အဆက်အသွယ် ခဲ့ကြသည်။ ထိုသီရိဝိဇယမင်းအဆက်ဆက်သည် မလက္ကာ ရေလက်ကြားကို ချုပ်ကိုင်ထားပြီး အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် ကုန်သွယ်ကြသည်။ ရေလမ်းကြောင်းကို အားကိုးအားထားပြု ရပ်တည်သော ထိုမင်းနေပြည်တော်သည် ဘင်္ဂလားမှလာသော ဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းကွဲ ထွန်းကားရာနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နာလန္ဒသို့သွားသော တရုတ်ဘုရားဖူးများသည် ထိုနေရာတွင် စခန်းတစ်ထောက် နားကြသည်။ အိန္ဒိယမှ ပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသော အတိရှကဲ့သို့ ပုဂ္ဂိုလ်များလည်း ထိုနေပြည်တော်တွင် တည်းခိုခဲ့ဖူးသည်။ အတိရှသည် တိဘက်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြန့်ပွားရာ၌ အရေးပါသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ထိုကာလက ဘင်္ဂလားတွင် ပါလဘုရင်များ မဂဓတိုင်းကို အုပ်စိုးနေကြသည်။ မဂဓတိုင်းဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဖွားမြင်တော်မူရာ အရပ်ဖြစ်သည်။ မိရိုးဖလာ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူများအဖြစ် မင်းဆက်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို တက်စေခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ အထွဋ်အမြတ်ထားရာ နေရာကို စောင့်ရှောက်သူများအဖြစ် ဂုဏ်သတင်း ကျော်ကြားသည်။ မြန်မာ၊ သီရိဝိဇယစသည့် အခြားတိုင်းပြည်များမှ သိမ်ကျောင်းများ လာရောက်လှူဒါန်းကြသည်။ အဖိုးတန် ကျောက်မျက်ရတနာများကို ဌာပနာတိုက်တွင် ထားရှိရန် သင်္ဘောများဖြင့် ပို့ဆောင်လှူဒါန်းခဲ့ကြသည်။

ဘင်္ဂလားပြည်တွင် ပါလမင်းများ ကျဆုံးသောအခါ ဗုဒ္ဓဘာသာလည်း မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ သေနမင်းဆက်သစ်သည် အယူသည်းသော ဟိန္ဒူများ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းနောက် အစ္စလာမ်ဘာသာ ထွန်းကားလာသည်။ ၁၂ ရာစုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအနောက်မြောက်ပိုင်းကို အုပ်ချုပ်မင်းမူနေသော တူရကီနှင့် အာဖဂန် မြင်းတပ်များ ဂင်္ဂါမြေပြန့်တစ်လွှားသို့ ဒုန်းစိုင်းဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ မြင်းတပ်တစ်ခု၏ ခေါင်းဆောင်မှာ တူရကီစစ်ဘုရင် မိုဟာမက်ဘက်တီးယား ဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂလားသို့ လမ်းတစ်လျှောက်တွင် မြို့ရွာများစွာကို ဝင်ရောက်စီးနင်း လုယက်ဓားပြတိုက်သည်။ တွေ့သမျှ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်များကို လှန်လှောမွှေနှောက်ကာ ဖျက်ဆီးပစ်သည်။ ဘက်တီးယား၏ ကျူးကျော်မှုမှာ မိုးကြိုးစစ်ဆင်ရေးကဲ့သို့ လျှပ်တစ်ပြက် ဝင်တိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စစ်ပွဲအတွေ့အကြုံမရှိလှသည့် ဒေသခံဘုရင်များနှင့် တိုင်းသူပြည်သားများသည် အင်အားကြီးသော တူရကီ မြင်းတပ်သား တစ်သောင်းကို ကြောက်လန့်တကြီး ရင်ဆိုင်ရလေတော့သည်။ ကျူးကျော်လာသူသည်များမှာ ယင်းတို့ ဖျက်ဆီးနေကြသည့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်၏ တန်ဖိုးကို နားလည်ကြပုံ မရ။ စစ်ပွဲတစ်ခုတွင် ဘက်တီးယား၏စစ်သားများသည် ကတုံးပြောင်အောင် ရိတ်ထားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို အနိုင်တိုက်နိုင်ပြီးမှ ယင်းတို့အတွက် သိမ်းယူစရာ ပေစာကျမ်းစာ ပိဋ္ဋကတ်တိုက်ကြီးများသာ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိလိုက်ရသည်။ ထင်ရှားသော အာဖဂန်ပညာရှင် မင်ဟာဂျူစီရတ်က“တစ်မြို့လုံးမှာ စာပေကျမ်းဂန်လေ့လာတဲ့ နေရာတွေချည်းပဲ တွေ့ရတယ်”ဟုပင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ အလွန်ထင်ရှားသည့် ဒန္တပူရီဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်သည် ထိုကဲ့သို့ ပျက်စီးသွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။

ထိုကျူးကျော်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဘင်္ဂလားသည် မည်သူ့လက်အောက်ခံမှမဟုတ်ဘဲ လွတ်လပ်သောတိုင်းပြည်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ တိုင်းသူပြည်သားအများစုမှာ ဟိန္ဒူများဖြစ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အနည်းငယ်မျှ ကျန်ရစ်နိုင်ကောင်းသည်။ သို့သော် တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်သူမှာ တူရကီဖွား အစ္စလာမ်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည့် အထက်တန်းလွှာမှ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း မာကိုပိုလိုက ဘင်္ဂလားပြည်သည် အိန္ဒိယနှင့် တူမယောင်ယောင်၊ ကွဲပြားခြားနားပုံကို ရေးသားခဲ့ဖူးသည်။ ဘင်္ဂလားပြည်သူပြည်သားများသည် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ မဟုတ်ကြဘဲ “စိတ်ပျက်စရာကောင်းသော ရုပ်တုကိုးကွယ်သူများ” ဖြစ်ကာ “တစ်မူထူးခြားသော ဘာသာစကား”ပြောသူများ ဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်သည်။ ဘင်္ဂလားကို တူရကီလူ့မလိုင်တို့ အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ရာတွင် ဘင်္ဂါလီ ဟိန္ဒူအထက်တန်းလွှာ၏ အကူအညီကို အားကိုးအားထားပြုရသည်။ သူတို့ဇာတိ အာရှအလယ်ပိုင်းမှ စစ်သားများကို ခေါ်ယူစုဆောင်းရန် ဆန္ဒရှိလျှင်ပင် မဖြစ်နိုင်ချေ။ ဘင်္ဂလားပြည်မှ အလွန်ဝေးကွာသောကြောင့်  ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘင်္ဂလားပြည်သည် တူရကီ၊ ပါရှား၊ ဒေသခံ ဘင်္ဂလီ၊ ဟိန္ဒူတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများ ပေါင်းစပ်ရောယှက်နေသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် အရှေ့အာဖရိကမှ အဘီစီးနီးယန်း ငွေဝယ်ကျွန်များပင် ပါရှိသေးသည်။ ယင်းအုပ်စုသည် ၁၄၀၀ ပြည့် အနှောင်းပိုင်းနှစ်များ ထီးလုနန်းလုကာလအတွင်း တစ်ခဏမှ အာဏာသိမ်းနိုင်ခဲ့သေးသည်။

ဘင်္ဂလားသည် ကျန်အိန္ဒိယဒေသများနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ဆက်စပ်မှုမရှိချေ။ သူပုံစံနှင့်သူ ရပ်တည်ခဲ့သည်။ အစ္စလာမ် ဘာသာ တဖြည်းဖြည်း ပြန့်ပွားလာခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ဟိန္ဒူဘုရင်ဟောင်းများ အုပ်ချုပ်မှုလျော့ရဲခဲ့သော စိမ့်မြေပေါသည့် အရှေ့ပိုင်းနယ်ပယ်တွင် အစ္စလာမ်ဘာသာယုံကြည်မှု များပြားလာကာ နောက်ဆုံးတွင် တိုင်းသူပြည်သားအများစု ကိုးကွယ်သော ဘာသာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသတွင်း၌ ဘင်္ဂလားစူလတန်များ တန်ခိုးကြီးလာသည်။ အနီးရှိ ကွက်ရှ်ဘီဟာနှင့် ကာမာရူပနိုင်ငံများကိုပါ ချဲ့ထွင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ သြရိဿနှင့် တြိပူရပြည်နယ်တို့မှာလည်း ထိုစဉ်က လက်အောက်ခံဒေသများ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ဘင်္ဂလားပြည်သည် ရခိုင်ပြည်နှင့် ဆက်ဆံရေး အင်မတန်ကောင်းကာ ရင်းရင်းနှီးနှီးရှိခဲ့သည်။ ယနေ့တွင်မူ ရခိုင်ဒေသသည် မြန်မာပြည် အနောက်ဘက်ကမ်းခြေရှိ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း ၁၅-၁၆ ရာစုနှစ်များတွင် တစ်သီးတစ်သန့် တိုင်းပြည် အဖြစ် အုပ်ချုပ်ရပ်တည်ကာ စစ်အင်အားတောင့်တင်းခဲ့သည်။ ရခိုင်နန်းတော်ထဲတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ လူမျိုးပေါင်းစုံ အမှုထမ်းရွက်ကြသည်။ ထိုမျှမက လစ္စဘွန်း၊ နာဂါဆာကီ စသော ဝေးလံခေါင်ဖျားနယ်များမှ စွန့်စား ခရီးဆန့်ခဲ့ကြသူများလည်း ရခိုင်နန်းတော်ထဲတွင် အမှုထမ်းခဲ့ကြသေးသည်။ ဘင်္ဂလားပြည်သည် အိန္ဒိယလူ့အဖွဲ့အစည်း အဆင့်မြင့်တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးခြင်း၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် သူ့ကိုယ်ပိုင် ရှည်လျားထူးခြားသော သမိုင်းရာဇဝင်လည်း ရှိခဲ့သည်။ အာဖရိကမှသည် ဂျာဗားပင်လယ်လွန်အထိ ဒေသတစ်လွှားနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ ဆက်စပ်မှုရှိခဲ့ပေသည်။

(သန့်မြင့်ဦး၏ 'Where China meets India' စာအုပ်မှ ကောက်နှုတ်ပါသည်။)

မြန်မာ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ အတိတ်နှင့် ပစ္စပ္ပုန် မှ နောက်ထပ် အကြောင်းအရာများ ဆက်လက်လေ့လာရန်

ခေါင်းစဉ်များ အားလုံးကြည့်ရန်