အမေ့ခံအတိတ်
အမေ့ခံအတိတ်

Kinwun Mingyi

ကင်းဝန်မင်းကြီး၏ မွေးနေ့

ယနေ့သည် ကင်းဝန်မင်းကြီး (၁၈၂၂ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ - ၁၉၀၈ ဇွန်လ ၃၀) ၏ မွေးနေ့ဖြစ်၏။ ကင်းဝန်မင်းကြီး(ဦးကောင်း)သည် ၁၈၇၀ ပြည့်နှစ်လွန်နှင့် ၁၈၈၀ အစောပိုင်းကာလ၌ ဗမာပြည် (မြန်မာပြည်)၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပညာရှိသုခမိန်တစ်ဦးသာမက သံတမန်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် သမိုင်း၊ ဥပဒေသိပ္ပံနှင့် စာပေကျမ်းဂန်များစွာကို ပြုစုရေးသားခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလ ရွယ်တူမျိုးဆက်များကဲ့သို့ပင် ကင်းဝန်မင်းကြီး၏မျှော်မှန်းချက်မှာ...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ကင်းဝန်မင်းကြီးမှ ကလီမန့်ဝီလျံစ်ကို ပေးပို့သည့် ရှားပါးစာစောင်။

ဝီလျံစ်သည် ၁၉ ရာစု မြန်မာ့သမိုင်းတွင် စိတ်ဝင်စားစရာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၈၅၈ ခုနစ်က ဗြိတိသျှစစ်တပ်၏ လက်ထောက်ခွဲစိတ်ဆရာဝန် အဖြစ် မြန်မာပြည်ကို ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ နောင်တွင် မန္တလေး၌ (ဗြိတိသျှ) သံကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာစကားကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုတတ်ပြီး မင်းတုန်းမင်းက သဘောကျကာ မိတ်ဆွေဟုပင် မှတ်ယူခံရသူ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် တစ်နှစ်အတွင်း...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

သံချက်ဝန်ဦးမြူ

သံချပ်ဝန် ဦးမြူ (နောက်ပိုင်းတွင် မင်းကြီးမင်းလှ မဟာစည်သူကျော်ဖြစ်လာသူ)၏ ရှားပါးပုံရိပ်လွှာ။ဦးမြူသည် အင်းဝမှူးမျိုးမတ်နွယ် ရှေးမိသားစုတစ်ခုမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ပါရီတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သော ပထမဦးဆုံး မြန်မာလူမျိုးများထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ ၁၈၆၈ ခုနှစ် École Centrale des Arts et Manufactures ကျောင်းမှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပြီး ၁၈၇၀ ပြည့်နှစ်အလွန်များတွင် ပြင်သစ်သို့ ပြန်သွားကာ ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ဥရောပသို့ ပထမဆုံး စေလွှတ်ခံရသည့် မြန်မာသံအဖွဲ့

ပူလောင်အိုက်စပ်သော မတ်လ မနက်ခင်းတစ်ခုတွင် မြန်မာပြည် ဒေါင်းအလံရော၊ ယူကေ ယူနီယံဂျက်အလံပါ လွှင့်ထူထားသော အက်စ်အက်စ် တနင်္သာရီ (SS Tenasserim) ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောကြီးသည် ရန်ကုန်မြစ်အတိုင်း စုန်ဆင်းခဲ့ကာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အတွင်းသို့ ခုတ်မောင်းသွားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က နောက်ဆုံးပေါ် နည်းပညာဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော သင်္ဘောကြီးကို ဟန်ဒါဆင် ခရီးသည်တင် သင်္ဘောလိုင်းအတွက် ဂလက်စ်ဂိုမြို့ (Glasgow) တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

၁၈၇၅ ခုနှစ် ကင်းဝန်မင်းကြီး ကာလကတ္တားခရီးစဉ်

၁၈၇၅ ခုနှစ် ကာလကတ္တားသို့ ကင်းဝန်မင်းကြီး၏ အလည်အပတ်ခရီးသွားစဉ် ရိုက်ကူးထားသည့် ရှားပါးဓာတ်ပုံတစ်ဦး။ ထိုခရီးစဉ်သည် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာဆက်ဆံရေးကို တစ်ကွေ့တစ်ပြောင်း ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထိုခရီးစဉ်၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ အိန္ဒိယအင်ပါယာသို့ တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရန် ရောက်ရှိနေသည့် (နောင်တွင် အက်ဒ်ဝါ့ဒ် ၇ ဘုရင် King Edward VII ဖြစ်လာမည့်) ဝေလမင်းသားနှင့် တွေ့ဆုံရန်ဖြစ်သည်။ ထိုခရီးစဉ်သည် ယိုယွင်းပျက်စီးလာနေသော ဗြိတိသျှတို့နှင့် ဆက်ဆံရေးကို...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

သီပေါမင်းလက်ထက် ရည်မှန်းချက်များ

၁၈၇၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သီပေါမင်း နန်းတက်ခဲ့သည်။ အာဏာရခါစတွင် တိုင်းပြည်ကို အစွမ်းကုန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲလိုသည့် ကင်းဝန်မင်းကြီး ယောအတွင်းဝန်နှင့်တကွ ဥရောပတွင် ခေတ်မီပညာများ သင်ကြားလာကြသူများက ဦးဆောင်ခဲ့ကြပြီး အများက အလွယ်တကူ ယုံကြည်နေကြသလို အားနည်းသည့်အစိုးရ မဟုတ်ခဲ့ပါ။ ထိုစဉ်က သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် အနောက်ကမ္ဘာနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံပြီး တိုင်းပြည်ကို ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးအောင် တည်ဆောက်လိုစိတ် ထက်သန်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် နိုင်ငံရေး၊...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ကျောက်မြောင်းမြို့စား၏ ဆင်းမလားခရီးစဉ်

၁၈၈၂ ခုနှစ်က ယခုကဲ့သို့သော ရက်သတ္တပတ်တွင် ဆော်ဘွန်း (Sorbonne) တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သော ကျောက်မြောင်းမြို့စားသည် အိန္ဒိယဘုရင်ခံ လော့ဒ်ရစ်ပွန် (Lord Ripon) နှင့် ဆွေးနွေးရန် ဆင်းမလားမြို့ (Simla) သို့ ရောက်ရှိနေခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ စစ်မဖြစ်ရေး အတွက် နောက်ဆုံးကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု ဖြစ်ပြီး များမကြာခင်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာတော့မည့် မြန်မာပြည်တစ်ခုလုံုး သိမ်းပိုက်ခံရခြင်းကို ရှောင်ရှားရန်ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

စစ်ဖြစ်စေခဲ့သော ရာဇသံ

၁၈၈၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယဘုရင်ခံ လော့ဒ်ဒက်ဖရင် (Lord Dufferin)က သီပေါမင်း အစိုးရအဖွဲ့ကို ရာဇသံထုတ်သည်။ မြန်မာပြည်၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးများကို ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာကသာ အမြဲတမ်းကိုင်တွယ်သွားမည်ဟု ပြောလာခဲ့သည်။ ဘုံဘေဘားမား ကုမ္ပဏီ အငြင်းပွားမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်အဖြစ် ထိုရာဇသံကို ထုတ်ပြန်လိုက်ခြင်းဖြစ်၏။ တကယ်တမ်းမူ မြန်မာပြည်၏ အချုပ်အချာအာဏာကို လုံးဝအဆုံးသတ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ပြင်သစ်-မြန်မာနိုင်ငံကြား...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

မြန်မာပြည် ဗြိတိသျှလက်အောက် ကျရောက်သွားပြီးနောက်

၁၈၈၃-၁၈၈၅ ခုနှစ်အတွင်း ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးဆောင်သည့် ယောအတွင်းဝန်၊ ဝက်မစွပ်ဝန်ထောက်စသည့် ဘုရင့်အနီးမှ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လိုလားသော အမတ်များသည် ဘုရင့်အာဏာတည်တံ့ရန်အတွက် လိုအပ်သည်ဟု ယင်းတို့ယုံကြည်ထားသော ပြောင်းလဲမှုလုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်အောင် အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့ကြချေ။ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပပြဿနာများကလည်း လျင်မြန်စွာဖြင့် တိုးပွားလာလျက်ရှိနေသည်။ ထိုမျှသာမက စီးပွားရေးအခြေအနေမှာ ဆုတ်ယုတ်လာသည်။ ကချင်တောင်တန်းဒေသနှင့်လည်း စစ်ဖြစ်နေသည်။ မိုးခေါင်သည်မှာ နှစ်နှစ်ဆက်တိုက်။ မျှော်လင့်မထားဘဲ ပြောင်းရွှေ့အခြေစိုက်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်