အမေ့ခံအတိတ်
အမေ့ခံအတိတ်

လွတ်လပ်ရေးခေတ်နှင့် ပြည်တွင်းစစ်မီး (၁၉ ၄၅ - ၁၉ ၅၁)

၂၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၇
အောင်ဆန်းအက်တလီ စာချုပ်

၁၉၄၇ ခုနစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နောင်တစ်နှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံကို လွတ်လပ်ရေး ရအောင် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည့် အောင်ဆန်း-အက်တလီစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ အခြားအရေးကိစ္စများ အပြင် စာချုပ်ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသော ရည်ရွယ်ချက် တစ်ခုမှာ “နယ်ခြားဒေသများနှင့် ဝန်ကြီးများ အုပ်ချုပ်သော မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ထိုဒေသများတွင် နေထိုင်သောသူများ၏ လွတ်လပ်သော သဘောတူချက်နှင့် အချိန်မနှောင်း ပေါင်းစည်းရေး” ဖြစ်သည်။

၁၉၄၆ ခုနစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကလီမန့်အက်တလီ အစိုးရသည် မကြာမီ အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရသွားလျှင် အင်ပါယာ၏ အရှေ့မျက်နှာရှိ မြန်မာပြည်သည်လည်း...

၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၈
၁၉ ၄၈ ခုနှစ် ပထမဦးဆုံးသော အာဇာနည်နေ့ အထိမ်းအမှတ်။

သြဂုတ် ၁၉၄၈
တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ အမှန်တကယ်ပါဝင်ခဲ့သည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာအစိုးရ

၁၉ ၄၈ ခုနှစ် သြဂုတ်လ - ကွန်မြူနစ် (အလံဖြူနှင့် အလံနီ) ပြည်သူ့ရဲဘော်အစည်းအရုံးနှင့် “မူဂျာဟီဒင်”လက်နက်ကိုင်ပုန်ကန်မှုများ အားကောင်းလာနေချိန်တွင် သမ္မတစပ်ရွှေသိုက်နှင့် တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစမစ်ဒွန်းတို့သည် ရန်ကုန်ကော်ပိုရေးရှင်းအဆောက်အဦရှေ့တွင် စစ်သားများအား ကြည့်ရှုစစ်ဆေးစဉ်။ ထိုအချိန်တွင် မာရှယ်လော ကြေညာထားပြီး ဖြစ်သည်။ ထိုအခိုက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတလျှောက် ကရင်၊ ကချင်နှင့် ချင်း တပ်ရင်းများနှင့် မြန်မာကွန်မြူနစ်နှင့် ပြည်သူ့ရဲဘော်အစည်းအရုံးမှ လက်နက်ကိုင်များအကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ ထိုအချိန် (ထိုတစ်ကြိမ်တည်းတွင်သာ) မြန်မာအစိုးရအဖွဲ့သည် ရှမ်းလူမျိုး သမ္မတ၊ ဗမာလူမျိုး ဝန်ကြီးချုပ် (ဦးနု)၊ ကရင်လူမျိုး...

၁၉၄၈
ဟိုတစ်ခေတ်က ခမ်းခမ်းနားနား ရှိလှခဲ့သော မြန်မာပြည်ပုံရိပ်

ဤသည်မှာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် နာမည်ကျော် ပြင်သစ်ဓာတ်ပုံဆရာ အွန်နရီကာတီရေဘရေဆွန် (Henri Cartier-Bresson) ရိုက်ကူးခဲ့သော ရွှေတိဂုံုဘုရားပုံ ဖြစ်သည်။ ပုံတွင် ဟိုတစ်ခေတ်က ခမ်းခမ်းနားနား ရှိလှခဲ့သော မြန်မာပြည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ယခုတော့ အတိတ်မှ ခမ်းနားမှုမျိုးကို ကျွန်တော်တို့ ထာဝရ စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီဟု ထင်ပါသည်။

၂၂ မတ် ၁၉၄၈
လော့ဒ်မောင့်ဘက်တန်နှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ သားသမီးများ

ဓာတ်ပုံမှာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့က နယူးဒေလီတွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော လော့ဒ်မောင့်ဘက်တန် (Lord Mountbatten)၊ လေဒီမောင့်ဘက်တန်၊ (ဝဲဘက်တွင်) ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် (ယာဘက်တွင်) ဦးအောင်ဆန်းဦးတို့ပုံ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က လော့ဒ်မောင့်ဘက်တန်သည် လွတ်လပ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး ဘုရင်ခံချုပ် ဖြစ်သည်။ (အိန္ဒိယသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် သြဂုတ်လမှ ၁၉၅၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ ဗြိတိသျှဓနသဟာယ အဖွဲ့ဝင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းပြည်ဖြစ်ခဲ့သည်။)

၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
၁၉၄၈ ခုနှစ် ရန်ကုန် ခေတ်လူငယ်စတိုင်

ဓာတ်ပုံမှာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့ လွတ်လပ်ရေးနေ့ မနက်ခင်းတွင် ရိုက်ကူးထားသော ပုံ ဖြစ်သည်။

၁၉၄၈
၁၉၄၈ ခုနှစ်က ရွှေတိဂုံစေတီတော်။

ကမ္ဘာကျော် ပြင်သစ်ဓါတ်ပုံဆရာ ဟင်နရီ ကာတီရေဘရေဆန် (Henri Cartier-Bressons) ရိုက်ကူးပြီး အမေရိကန် မဂ္ဂဇင်း ဟာပါဘဇား (Harper's Bazaar) တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် လွတ်လပ်ပြီးစ စစ်ဒဏ်ခံ မြန်မာပြည်၏ အလှကို ရိုက်ကူးခဲ့သော ဓါတ်ပုံများထဲမှ တစ်ပုံ။

သြဂုတ် ၁၉၄၈
ရှမ်းပြည်နယ် ဟိုပုန်းမြို့၊ ၁၉ ၄၈ ခုနှစ် သြဂုတ်လ

(Henri Cartier-Bresson ရိုက်ကူးသည်။)

၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၈
မြန်မာနိုင်ငံ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာစဉ်

အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂနေ့ကျရောက်သည်။ ၁၉ ၄၇ ခုနှစ်တွင် (အင်အားကြီးငါးနိုင်ငံ တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ ယူကေ၊ အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတို့ သဘောတူကြောင်း အတည်ပြု လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက်) ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီး၏ ပဋိညာဉ်စာတမ်း ပေါ်ပေါက်လာသည့်နေ့ကို ကုလသမဂ္ဂနေ့ဟု အထိမ်းအမှတ်ပြု သတ်မှတ်သည်။ နောင် နှစ်လကျော်ခန့်အကြာ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေးရသည်။ ပထမပုံမှာ အိုင်စီအက်စ် ဦးစိုးညွှန့် (ထိုစဉ်က ဝါရှင်တန်ရောက် မြန်မာသံအမတ်ကြီး)က ကုလသမဂ္ဂတွင် မြန်မာပြည် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ရန် အထွေထွေအတွင်းမှူးချုပ် Trygvie Lie ထံသို့...

၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဖြစ်ပါစေ

၁၉ ၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့ နံနက် ၄ နာရီ မိနစ် ၂၀ တွင် မြန်မာပြည်သည် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ နိုင်ငံပြင်ပ လွတ်လပ်သော ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရအိမ်တော်ရှိ ယူကေနိုင်ငံအလံကို ဖြုတ်ချပြီး နောက်ဆုံး ဘုရင်ခံ ဆာဟူးဘက်ရန့်စ် (Sir Hubert Rance)က ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပထမဦးဆုံးသော သမ္မတ ညောင်ရွှေစော်ဘွား စဝ်ရွှေသိုက်အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေးသည်။ (ထိုမနက်က...

မတ် ၁၉၄၉
၁၉ ၄၉ ခုနှစ် ရန်ကုန်မြင်းကလပ်၌ တွေ့ရသော ဦးအုန်းခင်နှင့် ဗိုလ်နေဝင်း

စက်တင်ဘာ ၁၉၄၉
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဧမောင်၏ ၁၉၄၉ အိန္ဒိယခရီးစဉ်

ဖော်ပြပါဓာတ်ပုံမှာ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၌ ဒေလီလေဆိပ်သို့နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဧမောင် ဆိုက်ရောက်လာစဉ် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဆာအမ်မ်အေမောင်ကြီးနှင့် အခြားမြန်မာ၊ အိန္ဒိယအရာရှိများက ခရီးဦးကြိုဆိုကြစဉ် ရိုက်ကူးထားသောပုံဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးဦးဧမောင်နှင့် ဆာအမ်မ်အေမောင်ကြီးတို့နှစ်ဦးလုံး ဆေးပြင်းလိပ်(သို့မဟုတ်)ဆေးပေ့ါလိပ်များ သောက်နေကြသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ နိုင်ငံ၏အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်များ လေဆိပ်သို့ဆိုက်ရောက်စဉ်ရောက်ခိုက် ဆေးလိပ်မီးညှိနေပုံဆိုသည်မှာ မြင်ရခဲလွန်းလှပါသည်။

မတ် ၁၉၄၉
၁၉၄၉ ခုနှစ် မတ်လက ပြည်တွင်းစစ်မီး အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ တောက်လောင်နေစဉ်ကာလ

ဤသည်မှာ ၁၉၄၉ ခုနှစ် မတ်လက ပြည်တွင်းစစ်မီး အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ တောက်လောင်နေစဉ်ကာလက ရိုက်ကူးခဲ့သောပုံ ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် ရန်ကုန်ကိုပင် အနိုင်နိုင် အုပ်ချုပ်နေခဲ့ရသည်။ မြန်မာတပ်မတော်သည် မြောက်ပိုင်းမှ ကွန်မြူနစ်တပ်များကို ခုခံရန် ပြင်ဆင်နေခဲ့သည်။ (ထိုစဉ်က ကွန်မြူနစ်-ကရင်တပ်များ ပူးပေါင်းကာ မန္တလေးမြို့ အပါအဝင် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ မြို့အများအပြားကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့ပြီး အင်းစိန်နှင့် မင်္ဂလာဒုံုတို့သည်ပင် ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်များ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။)

ဇူလိုင် ၁၉၄၉
၁၉၄၉ ခုနှစ် က အင်္ဂလန်ရောက် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း

၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လက ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည် (ထိုစဉ်က ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး) ဦးလှမောင်၊ ဗိုလ်စြင်္ကာ၊ (ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းအတွက် ဘာသာပြန် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသူ - အမည်ပြောင် ဆံရှည် ခေါ်) ယူကေနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး ဦးအုန်းတို့နှင့်အတူ ယူကေ နိုင်ငံခြားရေးရုံးတွင် တွေ့ရပုံ ဖြစ်သည်။ ထိုရက်သတ္တပတ် တစ်ပတ် ရှည်ကြာခဲ့သော ထိုခရီးစဉ်တွင် ဗြိတိသျှ နိုင်ငံခြားရေး အတွင်းဝန် အာနာ့စ်ဘဲဗင် (Ernest Bevin)နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည်...

၁၉၄၉
၁၉ ၄၉ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က ရန်ကုန်ရှိ ဝိုင်အီးမိုဒန်းဘရားသား လက်နက်တိုက်ကြီး

၁၉ ၄၉ ခုနှစ်ဝန်းကျင် အမှတ် ၁၂၈ ဖဲယားလမ်းရှိ ဝိုင်အီးမိုဒန်းဘရားသားဆိုင်ဟောင်းကို တွေ့မြင်ရစဉ်။ ရောင်းကုန်များထဲတွင် “လက်နက်နှင့်ခဲယမ်းများ”လည်း ပါဝင်သည်။

၁၉၄၉
၁၉ ၄၉ ခုနှစ် အစိုးရဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြပွဲ

၁၉ ၄၉ ခုနှစ် အစိုးရဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုကို ဆူးလေဘုရားလမ်းနှင့် မွန်ဂိုမာရီလမ်း (ယခုဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း)ထောင့်တွင် တွေ့ရစဉ်။ ထိုစဉ်က အစိုးရအာဏာသည် ရန်ကုန်မြို့တွင်သာ ရှိနေခဲ့သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးနီးပါး ဗမာ့ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ယင်းနောက် ကရင်အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့အစည်းနှင့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ လက်အောက် ရောက်ရှိနေလျက်ရှိသည်။ ပုံ၏ ဝဲဘက်တွင် လဲမေဆန် ကွန်တီနန်တယ် (နာမည်ကြီး ပြင်သစ်စားသောက်ဆိုင်)ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း မြင်ရပြီး ညာဘက်တွင် မြန်မာ့မီးရထားရုံး တွေ့နိုင်သည်။

၁၉၄၉
ပြည်တွင်းစစ်ကာလ ရန်ကုန်

၁၉၄၉ ခုနှစ် ရန်ကုန် အစိုးရအိမ်တော်တွင် သမ္မတကြီး စဝ်ရွှေသိုက်မှ ဦးစီးကာ နေ့လည်စာ စားပွဲ တည်ခင်းဧည့်ခံသည်။ ထိုအချိန်က ပြည်တွင်းစစ်သည် အထွတ်အထိတ်သို့ ရောက်နေပြီး မြန်မာတပ်မတော်သည် အင်းစိန်၊ တွံတေး၊ ပုသိမ်၊ ဟင်္သာတ၊ တောင်ငူ၊ ပြည်၊ မန္တလေး၊ မေမြို့နှင့် အခြားမြို့များစွာကို ပြန်လည် အုပ်ချုပ်မှု ရရှိရန် KNDO, PVO၊ ကွန်မြူနစ်၊ မူဂျာဟစ်ဒင်နှင့် အခြားလက်နက်ကိုင်များနှင့် အပြင်းအထန် တိုက်ပွဲဝင်နေရချိန် ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့မတိုင်မီက KNU နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ...

၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၉
၁၉၄၉ ခုနှစ် အာဇာနည်နေ့ - ပြည်တွင်းစစ်မီးတောက်လောင်၊ စီးပွားရေး ကျဆင်း၊ တစ်နှစ်အတွင်း ငြိမ်းချမ်းမည်ဟု အစိုးရကတိပေး

၁၉၄၉ ခုနှစ် အာဇာနည်နေ့အောက်မေ့ဖွယ် အခမ်းအနားကို အတွင်းဝန်များရုံးတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ထိုအချိန်က မြန်မာပြည်မှာ ပြည်တွင်းစစ်မီး အရှိန်အဟုန်အမြင့်ဆုံး အခြေအနေတွင် ရှိနေခဲ့သည်။ တိုင်းပြည်နေရာဒေသတော်တော်များများမှာ ကွန်မြူနစ်များ ၊ ကရင်အမျိုးသား ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်( KNDO) ၊ မူဂျာဟစ်ဒင် လက်နက်ကိုင်များ၊ ပြည်သူ့ရဲဘော် အဖွဲ့နှင့် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ လက်အောက်တွင် ကျရောက်လျက်ရှိသည်။ ကရင်တပ်များက အင်းစိန်ကို သိမ်းထားပြီး ကွန်မြူနစ်တို့က...

ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၉
ပြည်တွင်းစစ်မီး တစ်ဟုန်တိုး တောက်နေသည့်ကာလ ၁၉ ၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ၊ အင်းစိန်မြို့။

ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးမှ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးပါတီ အစိုးရကို တော်လှန်မှု စတင်လိုက်သည်မှာ မကြာသေး။ သခင်သန်းထွန်း ခေါင်းဆောင်သော ဗမာ့ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ သခင်စိုး ခေါင်းဆောင်သော အလံနီ ကွန်မြူနစ်များ၊ အာရကန်မြောက်ပိုင်းမှ မူဂျာဟစ်ဒန်၊ ဦးစိန္တာ ခေါင်းဆောင်သော အာရကန်သူပုန်များ၊ ဗိုလ်လင်္ကျာ ခေါင်းဆောင်သော အလံဖြူ ပြည်သူ့ရဲဘော်များ စသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက ပုန်ကန်မှုများ စတင်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ မြို့ကြီးအတော်များများမှာ လက်နက်ကိုင် သူပုန်များ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်နေပြီး ဖြစ်၏။ ထိုနှစ် မတ်လတွင် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ကွန်မြူနစ်အင်အားစုမှာ မန္တလေးကို...

၃ ဇူလိုင် ၁၉၅၆
မြန်မာနှင့် အမေရိကန်ခေါင်းဆောင်များ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် တွေ့ဆုံခြင်း

ဤသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံမှ အမေရိကန်နိုင်ငံအား ထောက်ပံ့ငွေ ပေးအပ်စဉ် ရိုက်ကူးထားသည့် ပုံဖြစ်သည်။ 
၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် သမ္မတဒွိုက်အိုင်စင်ဟောင်ဝါ (Dwight Eisenhower) နှင့် အိမ်ဖြူတော်တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ အမေရိကန်သို့ ဦးနု နှစ်ပတ်ကြာ အလည်အပတ်သွားစဉ် ရောက်လျှင်ရောက်ချင်း ကျင်းပသည့် အစည်းအဝေးဖြစ်သည်။။ ဦးနုနှင့် သမ္မတ အိုင်စင်ဟောင်ဝါတို့က မိမိတို့ နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ငြိမ်းချမ်းစွာဖြင့် ဒီမိုကရေစီကျကျ နေထိုင်နိုင်ရန် တူညီသော အခြေခံ ရည်မှန်းချက် ရှိကြပြီး...