အမေ့ခံအတိတ်
အမေ့ခံအတိတ်

ဗြိတိသျှ မြန်မာ (၁၈၂၆ - ၁၉၄၂)

ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးပျက်ကပ်မှ အဓိကရုဏ်းနှင့် တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများ

၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များက မြန်မာပြည်မှာ အကြပ်အတည်းပုံထဲ ရောက်နေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်သည် ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်သာ ရှိနေသေးသည်။ ဒိုင်အာခီ စနစ်သစ်အောက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲနိုင်ထားသည့် အမတ်များရော၊ ဗြိတိသျှက ခန့်အပ်သော အမတ်များပါ ပါဝင်သည့် ဥပဒေပြု လွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသည့် ဝန်ကြီးများဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ ၁၉၂၅ ခုနှစ်နှင့်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

၁၉၃၁ ခုနှစ် ဝန်းကျင်က ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ စစ်ဌာနချုပ်များ

၁၈၈၀ ပြည့်နှစ် နှောင်းပိုင်းကာလတွင် ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ အင်ပါယာကြီးသည် နောက်ဆုံးမြန်မာဘုရင် သီပေါမင်း အုပ်စိုးသော နယ်မြေများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ကချင်နှင့် ဝတောင်တန်းများကဲ့သို့ နယ်မြေနီးစပ်ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများကိုမူ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်များ၊ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များမှ တဖြည်းဖြည်း သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည်နှင့် အောက်မြန်မာပြည်ကို ပေါင်းကာ “ဗြိတိသျှဘားမား” ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှမြန်မာပြည်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

သင်္ကြန်၏ အဓိပ္ပါယ်

မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို ဧပြီလလယ်ခန့်တွင် ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ “သင်္ကြန်ပွဲ”ဟု ခေါ်ကာ ရေသွန်းလောင်း ဆင်နွှဲကြသည်။ ပွဲတော်၏ မူလအစမှာ ဗုဒ္ဓဘုရား လက်ထက်တော် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပင် စောခဲ့ဟန် ရှိသည်။ သင်္ကြန်ဆိုသည့် ဝေါဟာရမှာ သင်္ကသရိုက် စကားလုံး “Saṁkrānti”မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ထိုင်းစကားလုံး “ဆွန်ခရန် - Songkran”နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန္တ...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

မြန်မာပြည်၏ အစောဆုံး ခေတ်သစ် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား - ဆေးလိပ်သမများ

မြန်မာပြည်၏ အစောဆုံး ခေတ်သစ် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားအချို့၏ ဓာတ်ပုံ ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပိုင် ဆေးပြင်းလိပ်စက်ရုံတွင် အလုပ်လုပ်ရန် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း ပီနန်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သော “ဆေးလိပ်သမများ” ဖြစ်သည်။ ပီနန်မြို့ရှိ မြန်မာတိုင်းရင်းသား အများစုသည် ပုံပါ အမျိုးသမီးများ၏ သားစဉ်မြေးဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

တနင်္ဂနွေနေ့ ဆိုင်ပိတ်သည်။

အမှတ် ၆ ဘားလမ်း (မဟာဗန္ဓုလလမ်း) သည် ဟိုးယခင်က ခရီးသွားများ စိတ်ဝင်တစား လာရောက်လည်ပတ်ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပိုင်ရှင်မှာ မစ္စတာ ဝှစ်ထ်ဖီးလ်ဟာ့စ်ထ် ဆိုသော ယော့ခ်ရှိုင်းယားနယ်သား အသက်ကြီးကြီး အမျိုးသားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၈၈၀ ခုနှစ်များအတွင်း ရန်ကုန်မြို့တွင် အခြေချ နေထိုင်သူ ဖြစ်သည်။ အကြွေးလည်း မရောင်း ဈေးချ ညှိနှိုင်းပေးခြင်းမျိုးလည်း မလုပ်သဖြင့် လူသိများသည်။...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

သင်းအုပ်ဆရာ သီအိုဒေါသံဗျ (၁၈၄၂-၁၉၂၀ ခုနှစ်)

ဤသည်မှာ အာရှတိုက်မှ အမေရိကန်သို့ ပထမဦးဆုံး သွားရောက် ပညာသင်ခဲ့သော ကျောင်းသားများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သူ သင်းအုပ်ဆရာ သီအိုဒေါသံဗျ (၁၈၄၂-၁၉၂၀ ခုနှစ်) ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၈၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၈၇၁ ခုနှစ် အထိ ရိုချက်စတာတက္ကသိုလ် (Rochester University) တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဂရိနှင့် လက်တင်ဘာသာကို အထူးကျွမ်းကျင်ခဲ့သည်။ ဘွဲ့နှင်းသဘင် အခမ်းအနားတွင် (အာရှတိုက်တွင်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ရန်ကုန်တွင် တိတ်တဆိတ် မြှုပ်နှံထားခံရသော ဂျင်ဂျစ်ခန်၏ မျိုးဆက်

ဂျင်ဂျစ်ခန်၏ မျိုးဆက်၊ စစ်ဘုရင် တာမာလိန်း (တီမူး) မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာသူ၊ မဂိုမင်းဆက်နှင့် အိန္ဒိယ၏ နောက်ဆုံးသောဘုရင် ဗဟာဒူးရှားဇဖားသည် ၁၈၆၂ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ အသက် ၈၇ နှစ်အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ မကွယ်လွန်သည့်အချိန်ထိ သူသည် ဗြိတိသျှအကျဉ်းသားအဖြစ် စိတ်ဆင်းရဲစွာ နေထိုင်သွားခဲ့ရပြီး သူ၏ရုပ်အလောင်းကို ရွှေတိဂုံစေတီတော်၏ တောင်ဘက်တွင် အမှတ်အသားမပြုဘဲ လျှို့ဝှက်မြှုပ်နှံခဲ့သည်။ ...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ယနေ့ မြန်မာအမျိုးသားများ၏ ပွဲတက်ဝတ်စုံ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ

ယနေ့ မြန်မာအမျိုးသားများ၏ ပွဲတက်ဝတ်စုံကို နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ဝတ်ဆင်လာကြသည့် ရိုးရာအမွေအနှစ် ဝတ်စုံဟု အထင်မှားနေကြသည်ကို မကြာခဏ တွေ့မြင်ရသည်။ အမှန်အားဖြင့် ယနေ့ခေတ်ပွဲတက်ဝတ်စုံမှာ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာခန့်သာ သက်တမ်း ရှိပါသေးသည်။ ၂၀ရာစု အစောပိုင်းထဲရောက်မှ ရိုးရာအဖြစ် ဝတ်ဆင်ခဲ့သော ပုဆိုးနေရာတွင် ပုံစံဆင်သော လုံချည်ကို အိန္ဒိယလူမျိုးများထံမှ လက်ဆင့်ကမ်းယူကာ ပြောင်းလဲ ဝတ်ဆင်ကြခြင်း ဖြစ်သလို အင်္ဂလိပ်များ၏ ကော်လာမပါသော အင်္ကျီနှင့်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

လင်ချင်းချောင်းနန်းတော်

၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်များက ကုက္ကိုင်းလမ်းနှင့် ဝိတိုရိယလမ်း (ယခုတွင် ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်းနှင့် တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်း) တွင် ရှိသော လင်ချင်းချောင်းနန်းတော်ကို  မြင်ရပုံ။ လင်ချင်းချောင်း (၁၈၆၇-၁၉ ၂၃ ခုနှစ်) သည် အောင်မြင်ကျော်ကြားသော တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်ရှိ အမွိုင်မြို့ (Amoy) တွင် မွေးဖွားပြီး စိန့်ပေါလ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြင်းပြိုင်ကွင်း ပိုင်ရှင် ဖြစ်ပြီး...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

သူ့ခေတ်သူ့အခါက ကရင်လူမျိုးနိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည့် ဒေါက်တာ စံစီပိုး

သူ့ခေတ်သူ့အခါက ကရင်လူမျိုး နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည့် ဒေါက်တာ စံစီပိုးကို ၁၈၇၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့ ပုသိမ်မြို့အနီးတစ်နေရာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အယ်လ်ဘန်နီမြို့၌ ဆေးပညာသင်ယူခဲ့သည်။ (မြန်မာပြည်သို့ ပြန်မလာခင် အချိန်ထိ သူသည် ပထမဦးဆုံးသော မြန်မာ-အမေရိကန်လူမျိုး ဖြစ်လာခဲ့သည်။...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ဆာဂျိုးဆက် သြဂက်စတတ်စ် မောင်ကြီး

၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဘုရင်ခံ ဟားလီဖက်စ်နယ်စား (Viceroy the Earl of Halifax) က ဆာဂျိုးဆက် သြဂက်စတတ်စ် မောင်ကြီး (၁၈၇၁ - ၁၉၅၅ ခုနှစ်) အား မြန်မာပြည် (ခေတ္တ)ဘုရင်ခံ အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။ ဗြိတိသျှမြန်မာပြည်၏ ဘုရင်ခံအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် တစ်ဦးတည်းသော မြန်မာလူမျိုး ဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့ ဇာတိ ဖြစ်သဖြင့်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

၁၈၇၈ ခုနှစ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရောက် ကရင်လူမျိုးတစ်ဦး

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သော အစောပိုင်း မြန်မာကျောင်းသားများထဲတွင် မောင်အက်ဒဝင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။  နိုင်ငံရပ်ခြားတိုင်းပြည်မှ အမေရိကားသို့ ဦးဆုံးလာရောက် ပညာသင်ခဲ့သည့် ပြည်ပကျောင်းသားများထဲမှ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါသည်။ မောင်အက်ဒဝင်ကို ၁၈၄၉  ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ဖခင်မှာ ဦးရွှေဘို၊ မြန်မာပြည်၏ ပထမဦးဆုံး ပိုးကရင်လူမျိုး သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်၏။ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ခရိုဇာ ခရစ်ယာန်ဘာသာရေးကျောင်းတွင်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

သမ္မတဟောင်းဂရန့်၏ ရန်ကုန်ခရီးစဉ်

၁၈၇၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတဟောင်း၊ အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ် ကာလအတွင်းက ပြည်ထောင်စုတပ်များ၏ တပ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းခဲ့သူ  ယူလစ်ဆီဂရန့် (Ulysses Grant) ရန်ကုန်မြို့သို့ ခေတ္တခဏလည်ပတ်ရန် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သူသည် ၁၈၇၇ ခုနှစ်တွင် သမ္မတအဖြစ်မှ အနားယူပြီးနောက် ကမ္ဘာပတ် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယူလစ်ဆီ ဂရန့်သည် အာဖရိကန်-အမေရိကန်လူမျိုးတို့ ကျွန်အဖြစ်မှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ဦးချစ်လှိုင်၏ ဘဝအကြောင်း

အမျိုးသားခေါင်းဆောင် ဝတ်လုံရရှေ့နေ ဦးချစ်လှိုင် (၁၈၇၉-၁၉၅၁ ခုနှစ်) သည် တစ်ခေတ်တစ်ခါက မြန်မာနိုင်ငံရေးလောကတွင် အရှိန်အဝါ မြင့်မားခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး အားပေးထောက်ခံသူများစွာ ရှိခဲ့သည်။ သူ့အား မြန်မာပြည်၏ သရဖူ မဆောင်းသောဘုရင်ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုဓာတ်ပုံသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်က လန်ဒန်မြို့တွင် လော့ဒ်ပီးလ် (Lord Peel) က ဦးစီးကျင်းပသော မြန်မာပြည်ဆိုင်ရာ စားပွဲဝိုင်း ဆွေးနွေးပွဲကို တက်ရောက်နေစဉ်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

မြန်မာလူပုလေး စမောင်ဆင်းဖူး

ဖော်ပြပါပုံတွင် ဝတ်စုံပြည့် ဆင်ယင်ထားသော မြန်မာလူမျိုး လူပုလေးတစ်ဦးကို အမေရိကန် အရာရှိများနှင့် အတူ မြင်တွေ့ရသည်။ လူပုကလေးသည် ၁၉၁၀ ခုနှစ်ခန့်၌ အမေရိကန်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချရန် (နယူးယောက်မြို့ အနီးတွင် တည်ရှိသည့်) အဲလစ်ကျွန်း သို့ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မြန်မာလူမျိုးများ အနောက်တိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်း အင်မတန် ရှားပါးခဲ့သည်။ မည်သည့်လူမျိုး ဖြစ်သည်ကလွဲ၍ သူ့အကြောင်းကို ဂဃနဏ မသိရှိရပါ။...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ဖလမ်းမြို့ သိမ်းပိုက်ခံရပုံ

ချင်းလူမျိုးများ (တစ်ခါတစ်ရံ ဇို၊ မီဇို သို့မဟုတ် ဇိုမီဟုလည်း ခေါ်သည်။) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံများ၏ တောင်တန်းဒေသတွင် နေထိုင်၍ တိဘက်-မြန်မာနွယ် ဘာသာစကားများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ဘာသာစကားအချို့ကို အသုံးပြုကြသည့် လူမျိုးစု တစ်စု ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သော ချင်းလူမျိုး ၅၀၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။ စီးပွားရေး ခက်ခဲမှုနှင့်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ဗြိတိသျှသေနတ်တပ်ဖွဲ့က မန္တလေးနန်းမြို့ရိုး အပြင်ဘက်တွင် ဗမာသူပုန်များကို ကွပ်မျက်နေစဉ်

တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲသည် ရက်သတ္တ ၂ ပတ်မျှသာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သီပေါမင်း နန်းကျသည်။ သို့သော် တကယ့်တိုက်ပွဲများမှာ ထိုအချိန်မှ စတင်ခြင်းဖြစ်ပြီး ငါးနှစ်နီးပါး ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့ကို ခုခံတွန်းလှန်သော အင်အားစုရယ်ဟု တစ်စုတစ်စည်းတည်း မရှိပါ။ သို့သော် အုပ်စုအဖွဲ့ မျိုးစုံက တော်လှန်ခဲ့ကြပါသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းသားများ၊ မြို့စားများ၊ မြို့သူကြီးများ၊ ရှမ်းခေါင်းဆောင်များနှင့်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

၁၈၈၆ ခုနှစ်က အဆိုပြုခဲ့သော ရန်ကုန်-ဘန်ကောက် ရထားလမ်း

၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များက တည်ဆောက်ခဲ့သည် မြန်မာလမ်း (The Burma Road) မတိုင်မီ မြန်မာနိုင်ငံမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ သို့မဟုတ် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ကုန်းလမ်း မပေါက်ပါ။ အဆိုပြုခဲ့သော ဘန်ကောက်မြို့ အထိ ရောက်မည့် ရထားလမ်းကိုလည်း အကောင်အထည် မဖော်ခဲ့နိုင်ချေ။ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းမှ ဆန်၊ ဆီနှင့် သစ်စသည့် ကုန်ပစ္စည်းများ တင်ပို့ရန်အတွက်သာ ရည်ရွယ်ပြီး ဗြိတိသျှ...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့တို့ထံ လက်နက်ချခဲ့သော သူပုန်ခေါင်းဆောင် မောင်မှုံ

ဖော်ပြပါပုံမှာ ၁၈၈၉ ခုနှစ်ထုတ် လန်ဒန်သရုပ်ဖော်သတင်းများ စာစောင်မှ ဖြစ်သည်။ သူပုန်ခေါင်းဆောင်သည် အင်္ဂလိပ်အဝတ်အစားများကို ပြောင်းလဲဝတ်ဆင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် အထက်မြန်မာပြည်မှ တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများကို ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်တို့က အဆုံးသတ် နှိမ်နင်းသဖြင့် သွေးထွက်သံယိုများစွာ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ဗြိတိသျှနှင့် အိန္ဒိယစစ်သား လေးသောင်းကျော်ကို တပ်ဖြန့်ပြီး သူပုန်အုပ်စုငယ်များ၏ အရိုးကြေကြေ အရည်ခမ်းခမ်း တင်းခံမှုကို လိုက်လံနှိမ်နင်းခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် သောင်းချီသော...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ဦးဝိစာရ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသားနှင့် ယုံကြည်ချက်ကြောင့် အကျဥ်းကျခံနေရသူများစွာ ရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး အကျဥ်းသားဟူသည်မှာ ‘အကြမ်းနည်းကို အသုံးပြုရန် လှုံ့ဆော်သည်ဖြစ်စေ၊ မလှုံ့ဆော်သည် ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ပိုင်ယုံကြည်ချက်၊ အသားအရောင်၊ လိင်အမျိုးအစား၊ လူမျိုးစု (သို့မဟုတ်) ဘာသာရေးတို့ အပေါ် အခြေခံ၍ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခံရသူ’ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်ဆိုရာတွင် တရားရုံးတွင် အမှုစစ်ဆေးခြင်း မရှိဘဲ...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

မြန်မာ့ခေတ်သစ်သမိုင်းတွင် အရေးပါဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည့် ဦးတင်ထွဋ်

ဦးတင်ထွဋ်ကို ၁၈၉၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ဒါဝစ်ချ်ကောလိပ်နှင့် ကမ်းဘရစ်ချ်တတ္ကသိုလ်၊ ကွင်းစ်ကောလိပ်တို့တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ကောလိပ်၌ ရက်ဘီ(Rugby) ကစားသမား အဖြစ် လူသိများခဲ့ပြီး ကျောင်းရက်ဘီအသင်း၏ ခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရပြီးသည့်နောက်တွင် ဝတ်လုံတော်ရရှေ့နေတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် (ဗြိတိသျှ) အိန္ဒိယစစ်တပ်တွင် ဘုရင့်ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိတစ်ဦး အဖြစ်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ဂျော့ချ်အိုဝဲလ် သွားနေကျ ရန်ကုန် စာအုပ်ဆိုင်

“ရန်ကုန်ခရီးစဉ်များရဲ့ အရသာကတော့ စမာ့တ်အန်မူခါဒန် (Smart & Mookerdum) စာအုပ်ဆိုင်သွားပြီး အင်္ဂလန်မှာ အသစ်ထွက်တဲ့ ဝတ္ထုစာအုပ်တွေကို သွားဝယ်ရတာပါပဲ…” ဂျော့ချ်အိုဝဲလ်  တစ်ချိန်က ရှိခဲ့ဖူးသည့် ဆူးလေဘုရားလမ်းမှ စမာ့တ်အန်မူခါဒန် စာအုပ်ဆိုင်သည် အလွန်ထူးခြားသော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ စာအုပ်များ ရောင်းချသည့် ရန်ကုန်တွင် ပြိုင်ဘက်ကင်းသော ဆိုင်ဖြစ်သည်။ ဂျော့ချ်အိုဝဲလ် (အဲရစ်ဘလဲ) သာမက ဦးအောင်ဆန်း၊ ဦးသန့်နှင့်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်လွန်များက ဗြိတိသျှဆရာဝန်မှ မန္တလေး မြို့သူမြို့သားများအား ပလိပ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနေစဉ်

၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်လွန် အစောပိုင်းကာလတွင် ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ အကျိတ်ထွက်သော ပလိပ်ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားရာ လူပေါင်း ၁၅ သန်းကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ ယူနန်ဒေသ၌ စတင်ဖြစ်ပွားသည့် ထိုပလိပ်ရောဂါကြောင့် ၁၉၀၅ - ၁၉၀၆ ခုနှစ်များက ရန်ကုန်မြို့နှင့် မန္တလေးမြို့၌ လူပေါင်းထောင်ချီကာ သေကြေပျက်စီးစေခဲ့သည်။  ဖော်ပြပါ ဓာတ်ပုံတွင် မန္တလေးမြို့၌ ဗြိတိသျှ ဆရာဝန်တစ်ဦးမှ မြို့သူမြို့သားများအား ပလိပ်ရောဂါကာကွယ်ဆေး ထိုးပေးနေသည်ကို...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သော မြန်မာမင်းသားတစ်ပါး?

ဖော်ပြပါဓာတ်ပုံသည် (ယူကေ)အမျိုးသားဓာတ်ပုံပြခန်းမှ ဖြစ်သည်။ ထိုပြခန်းတွင် ပြသခံခဲ့ရသည့် မြန်မာလူမျိုးများမှာ လက်တစ်ဆုပ်စာ အရေအတွက်မျှသာ ရှိခဲ့သည်။ ပုံပါပုဂ္ဂိုလ်ကို မင်းတုန်းမင်း၏ မြစ်တော်တစ်ဦး ‘မင်းသားမောင်မောင်ကြီး’အဖြစ် စာရင်းသွင်းထားသည်။ အခြားတစ်နေရာတွင် သီပေါမင်း၏ မြေးတော်အဖြစ် စာရင်းသွင်းခံရသည်ကို တွေ့ရသည် (ထိုကဲ့သို့ မဖြစ်နိုင်)။ သူ၏ဖခင်မှာ ‘မင်းသားမောင်မောင်ဦး’ဟု ဆိုသော်လည်း (မင်းတုန်းမင်း၏သားတော်ဖြစ်သည့်) အဘိုး၏ အမည်ကို ‘မသိရှိပါ’ ဟု ရေးသားထားသည်။...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

၁၉၀၃ ခုနှစ် ဒေလီဒါဘာပွဲလာသည့် ရှမ်းစော်ဘွားများ

အက်ဒဝပ်ဘုရင် (King Edward) နှင့် အဲလက်ဇန္ဒားဘုရင်မ (Queen Alexander) တို့ အိန္ဒိယ၏ ဧကရာဇ်နှင့် ဧကရီအဖြစ် နန်းတက်သည့် အခမ်းအနား ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဒါဘာပွဲသို့ ထိုစဉ်က ဘုရင်ခံလော့ကာဇုန် (Lord Curzon) နှင့် အိန္ဒိယမင်းညီမင်းသား ရာချီ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။  မိုင်းပွန်စော်ဘွားနှင့် ညောင်ရွှေစော်ဘွားတို့ကို ဝဲဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ (သီပေါမင်းကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်သည့်)...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

၁၉၀၃ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလက မြန်မာပြည်သို့ လာရောက်ခဲ့သော နာမည်ကျော် ဂါထရုဘဲလ်

၁၉၀၃ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလက ဗြိတိသျှလူမျိုး စွန့်စားရေးသမား၊ ရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာရှင်၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် သူလျှိုဖြစ်သူ ဂါထရုဘဲလ် (Gertrude Bell) သည် မြန်မာပြည်တွင် ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်ကြာ နေထိုင်ခဲ့ဖူးလေသည်။ (ရိုင်လီစကော့ ရိုက်ကူးမည့် အတ္ထုပ္ပတ္တိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ဘဲလ်အဖြစ် အိန်ဂျလီနာဂျိုလီမှ သရုပ်ဆောင်မည်။) သူမကိုယ်တိုင် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဖော်ပြပါ မြန်မာမိန်းကလေးငယ် တစ်ဦး၏ ဓာတ်ပုံနှင့်...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ပုလိပ်ရောဂါကပ်ဖြစ်ချိန်က

ဤသည်မှာ ၁၉၀၆ ခုနှစ်က ရန်ကုန်မြို့တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည့် ခရီရိုလန်စကီနှင့် မာရှယ် (Criouleansky & Marshall) ဟူသော ဓါတ်ပုံဆရာများက ရိုက်ကူးခဲ့သောပုံများ ဖြစ်ပါသည်။ ယင်းတို့သည်  ပုံမှန်အားဖြင့် မြန်မာပြည်တွင် ရောက်ရှိနေသော ဥရောပသားများကို ဓါတ်ပုံရိုက်ကူးလေ့ ရှိခဲ့သည်။ ဤပုံများကိုမူ ထိုခေတ်အခါက ထင်ရှားသည့် The Graphic ဆိုသော မဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ သီပေါမင်း...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်

ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး ရေနံတွင်းများတည်ရှိရာ ရေနံချောင်း

ဖော်ပြပါပုံတွင် ၁၉၀၅ ခုနှစ်က ရေနံချောင်းမြို့တွင် ဘေ့စ်ဘောကစားရန် အသင့်ပြင်နေကြသော အမေရိကန်လူမျိုးများကို တွေ့ရသည်။ ရေနံချောင်းမြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး ရေနံတွင်းလုပ်ငန်းများ တည်ရှိရာ နေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မိရိုးဖလာ သားစဉ်မြေးဆက် ရေနံမြေ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရသော ရေနံချောင်းမှ တွင်းစားရိုးတို့သည် ခေတ်အဆက်ဆက် ရေနံကို တူးဖော်ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၅၃ ခုနှစ် မင်းတုန်းမင်း၏ အစိုးရသစ် လက်ထက်မှ...

အပြည့်အစုံ ဖတ်ရန်